Gisteren een groepje medewerkers van de Universiteit Leiden rondgeleid door Museum Voorlinden. Ik heb ze verteld over de dienende architectuur, het bijzonder lichtdak, de strakke afwerking, geheime ruimtes en de relatie die de kunst, het gebouw en het landschap met elkaar aangaan.
Mocht je ook een keer een architectuurrondleiding willen, laat het me dan weten!
Waarom zou je meedoen aan aanbestedingen als je dat geld ook kunt steken in architectuur? Zo denkt Tim Vermeend over zijn architectuurpraktijk. Na een marktverkenning besloot hij zich te richten op private beleggers. En met succes: in de crisis is zijn bureau gegroeid naar 25 medewerkers.
Maar hoe krijg je opdrachten van private beleggers? Lees in de derde editie van Architect Business hoe Vermeend dit voor elkaar heeft gekregen. Het interview met hem wordt geïllustreerd aan de hand van één van zijn meest recente projecten: het sprookjesachtige Paviljoen van De Dame aan het Paterswoldsemeer. Of het ook mogelijk was dat ik even met de opdrachtgever zou bellen. “Nee Merel, wanneer je met private beleggers werkt, is het waarborgen van hun privacy erg belangrijk. Ik kan ze je niet hun contactgegevens geven.”
Vervolgens gaat Stijn Poelstra (architectuurfotograaf) met Stijn Kemper (Powerhouse Company) in gesprek over videomarketing voor architecten. Architecten ontwerpen levensechte, driedimensionale producten. Als er iets geschikt is om te filmen, dan is het wel architectuur. Toch blijven architecten achter op het gebied van videomarketing: promotie door middel van video.
Op dit vlak onderscheidt Powerhouse Company zich van andere architectenbureaus. Poelstra is benieuwd wat het doel van deze video’s is en wie het bureau op deze manier wil bereiken. Kemper vertelt dat het voor hun een logisch gevolg was toen ze bezig waren met hun ‘next level portfolio’. Patrick Severein (LVB Networks) geeft tips wanneer je zelf video’s gaat maken: “een video van een meneer die vanachter zijn bureau heel geïnspireerd zit te vertellen, is NIET inspirerend”.
Het laatste onderwerp waar ik ben ingedoken is: hoe vind (en behoud) je talent? Architectuur is een mensen-business. Zonder goede mensen ben je nergens. Het is daarom van cruciaal belang dat je als bureau de juiste mensen in dienst neemt. Dankzij de stijgende vraag in de (bouw)markt zijn veel bureaus op zoek naar talent. David Gianotten en Eveline van der Grinten geven een inkijkje hoe hun bureaus talent selecteren, belonen en ruimte geven zich te ontwikkelen.
Daarnaast werken veel bureaus tegenwoordig met een flexibele schil: 80% van het personeel is in dienst en 20% wordt op projectbasis ingehuurd. Op deze manier kunnen bureaus inspelen op de veranderende werkvraag, waardoor je voorkomt dat je als bureau onnodig risico loopt door te veel personeelskosten.
Samen met Business Manager Joost Koevoets (ELLBRU) heb ik een lijstje met 10 DO’s en DON’Ts opgesteld wanneer je als architectenbureau (tijdelijk) op zoek bent naar bouwkundig talent. Heb je bijvoorbeeld geen uitgebreide HR-afdeling of ben je niet werkzaam op een hogeschool of Universiteit waardoor je al vroeg talent kunt spotten? Dan is het erg belangrijk dat talent jou weet te vinden! Niet alleen via google, maar ook door gevestigd te zijn op een bereikbare locatie.
Hij is online: de tweede editie van de Architect Business! Deze keer heb ik architect Erik van Tussenbroek het hemd van het lijf gevraagd over hoe hij aan de bijzondere opdracht voor de eerste jongerenhospice in Nederland is gekomen. Ook heb ik een tweegesprek opgezet over de rol van de architect in het BIM-proces. En ‘last but not least’ ga ik in op de golf van toetredende partners bij gevestigde bureaus.
Architect Erik van Tussenbroek was vanaf de eerste marktverkenning tot en met het laatste lichtknopje betrokken bij de totstandkoming van de eerste jongerenhospice van Nederland. “Iedereen die ermee in aanraking kwam, was op slag emotioneel verbonden”, aldus Michiel Ensink (opdrachtgever vanuit DUWO). De enorme betrokkenheid van Van Tussenbroek heeft zijn vruchten af geworpen, want deze zomer won het project de Hedy d’Ancona prijs voor excellente zorgarchitectuur.
In het tweegesprek tussen Gustaaf Kühne (groepscoördinator bij EGM) en Lex Ransijn (BIM-manager bij de Nijs) staat BIM centraal. Allebei zijn ze vanuit hun eigen vak koplopers op dit gebied. Van te voren kenden ze elkaar niet, waardoor ik geen een-tweetjes verwachtte, maar ze zijn het op de meeste punten behoorlijk met elkaar eens. Zo vinden ze allebei dat de architect verantwoordelijk moet zijn voor het maken van prestatiemodellen.
Voor hen is het duidelijk: als je nu nog als architect met BIM moet beginnen heb je de boot gemist. Mocht je toch nog aan het begin staan van de implementatie van BIM in je bedrijf dan zijn wellicht de DO’s DON’Ts bruikbaar die ik samen met Ronald van Aggelen heb samengesteld. Zo moet je volgens hem vooral niet denken dat je als architect dankzij BIM de bouwheer bent in het bouwproces en raadt hij je aan onderzoek te doen naar verschillende softwarepakketten.
Veel gevestigde bureaus stellen nieuwe partners aan. Een mooie ontwikkeling na jaren waarin veel bureaus omvielen. Dankzij de grotere partnergroepen veranderen bureaus in netwerkorganisaties waarbij elke partner zijn eigen specialisatie heeft. Ik vroeg Josine van Gulik (Inbo), Daan Zandbelt (De Zwarte Hond) en Jeroen Zuidgeest (MVRDV) welke rol zij vervullen binnen de partnergroep en wat hun motivatie was om toe te treden. Josine en Jeroen kennen het bureau door en door en zijn via verschillende stappen ernaartoe gegroeid, terwijl Daan van buitenaf is aangetrokken als partner.
Over hoe de verhoudingen binnen de partnergroep precies zijn, konden ze me niet allemaal even veel vertellen. Maar ik vraag me wel altijd af: waar moet je opletten als je als partner toetreedt? Hoe koop je je in? En wat moet je dan betalen? Wat is een architectenbureau waard? En hoe zit het met het doemscenario als je vertrekt? Ondernemingsrecht advocaat Mr. Edith Groenewegen-Caris gaf me antwoord op veel van deze vragen. Samen met haar heb ik een lijstje met tien tips opgesteld mocht je ook de ambitie hebben om ooit partner te worden.
Wil je meer over deze onderwerpen weten, download dan deze nieuwe editie en lees hem goed door. Ik zou het heel tof vinden als je me achteraf laat weten wat je ervan vindt. Heb je suggesties of vragen, schroom dan niet en laat het me weten. Je kunt me mailen op m.pit@dearchitect.nl of vinden op sociale media, zoals twitter, Facebook en LinkedIn.
De meeste ROC’s liggen geïsoleerd aan de randen van de stad en hebben de uitstraling van een kantoor. De huisvesting van het middelbaar beroepsonderwijs weerspiegelt de positie van de mbo-er in de maatschappij: ze worden niet genoeg gezien voor wat ze waard zijn.
En dat terwijl mbo-ers door een open houding en hun aanpassingsvermogen in staat zijn contact te maken met alle lagen van de maatschappij en gemakkelijk verbindingen aan gaan. Daarmee is het mbo de perfecte plek om de polarisering van de maatschappij tegen te gaan.
Hoe ziet het middelbaar beroepsonderwijs van de toekomst eruit? Om welke ruimtelijke vertalingen vraagt dit? Welke kansen biedt de stad bij deze onderwijsvernieuwing?
Deze vragen stonden centraal tijdens de bijeenkomst De Stad als Onderwijsomgeving op 24 mei 2016 op de Internationale Architectuur Biënnale Rotterdam.
Lees het verslag van de bijeenkomst dat ik schreef voor het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie.
Ik heb voor BIM Media de eerste editie van de Architect Business, het digitale magazine voor de ondernemende architect, gemaakt. Het magazine komt 8 keer per jaar uit.
Het eerste exemplaar is zojuist overhandigd aan Floris Alkemade, Rijksbouwmeester en directeur FAA en Jeroen van Schooten, oud-voorzitter BNA en architectdirecteur van Team V Architectuur. Floris Alkemade zei dat een beter inzicht in de ondernemende kant van de architectuur de architect een stevigere positie zal geven in het wonderlijke krachtenspel dat de bouwproductie bepaalt. “Naïviteit op dit punt is levensgevaarlijk gebleken, goed dat dit magazine daar nu verandering in probeert te brengen.”
Deze keer krijg je antwoorden op vragen als: hoe haal je business uit de Expo Real? Waarom zou je als architect als risico nemende partij in een project staan? En: hoezo zijn goede visuals onontbeerlijk voor je ontwerp?
Het was even stil hier. Maar nu ben ik terug!
In de tussentijd: heb ik een geweldig mooi, lief en fijn zoontje gekregen – zie foto -, ben ik hersteld van zijn geboorte, heb ik opnieuw leren hardlopen, ben ik weer aan het werk gegaan op de redactie van de Architect, ben ik heel vaak ziek (geweest) dankzij bacteriën en virussen die dat mooie, lieve en fijne zoontje van mij meenam bij de kinderopvang vandaan.
Voor architectenbureau diederendirrix heb ik een essay en alle projectteksten geschreven voor ‘De kracht van vroeger voor later’. In deze publicatie wordt allereerst ingegaan op de herbestemmingsopgave waar architecten meer en meer mee te maken hebben.
“Herbestemming is aan de orde van de dag. Voorheen hielden architecten zich vooral bezig met nieuwbouw, maar tegenwoordig is een duidelijk verschuiving waarneembaar naar de bestaande voorraad. Onderwijs vindt laats in monumentale fabrieken, wonen en werken wordt gecombineerd in oude scholen, eenmanszaken zijn gevestigd in voormalige kerken en groenten worden verbouwd in uit functie geraakte kantoorpanden.”
Daarnaast komen verschillende herbestemmingsprojecten in Eindhoven aan de orde waar het bureau bij betrokken is geweest. diederendirrix houdt zich al vanaf de jaren negentig bezig met de transitie van deze lichtstad. De rijk geïllustreerde teksten geven een beeld van de aanpak en de ontwerpwijze van het bureau.
Twee jaar lang (2006-2008) heb ik tijdens mijn studie columns geschreven voor Cursor, informatie- en opinieblad van de Technische Universiteit Eindhoven.
Uitgangspunt was: mijn leven als (architectuur)student en alles wat daarbij hoort, zoals keiharde deadlines, crashende computers, voorbijgaande liefdes. Mijn stijl? Als Martin Bril in zijn jonge jaren, tenminste dat zei de eindredacteur. Voor mij een groot compliment.
Tijdens deze twee jaar heb ik ook een keer het kerstverhaal geschreven en werkte ik in 2007 tijdens de introductieweek als razende reporter mee aan vijf Intro Cursors.
Tijdens mijn studie ben ik in 2003 en 2004 hoofdredacteur geweest van de Chepos, een uitgave van de studievereniging CHEOPS van de faculteit Bouwkunde aan de Technische Universiteit Eindhoven. De Chepos kwam toen vier keer per jaar uit.
Het hoofdredacteurschap hield in dat ik samen met de redactie tot de inhoudelijke invulling en de sponsoring van de publicatie kwam. Daarnaast voerde ik samen met Loes Veldpaus de eindredactie en hielden wij ons bezig met de vormgeving.
Mijn belangrijkste bijdrage aan Chepos was het initiatief tot een restyling naar een kleiner formaat en artikelen van een hoger niveau. Uiteindelijk is deze in 2005 door een nieuwe redactie doorgevoerd.
Over het hedendaags belang over virtuele en fysieke grenzen
Naties zijn de meest uitgewerkte en gestructureerde vorm van communities. Het vormen van een natie heeft net als een community te maken met de drang van de mens zich aan te sluiten bij een groep. Mensen hebben net als kuddedieren de neiging zicht te organiseren rond dominante figuren.
Een fundamenteel element daarbij is dat er binnen de groep meer ontwikkelde verenigingen ontstaan. Deze verenigingen vormen de basis voor een meer uitgewerkte structuur van een beschaving die boven de kudde staat. Bij een natie is dit het politieke systeem dat de natie regeert.
Maar wat is een ‘natie’ precies? Na er veel overgelezen te hebben merkte ik dat er nogal wat verwarring over de betekenis bestaat. Dit geldt tevens voor het begrip ‘staat’ dat vaak in een zucht met natie genoemd wordt. Daarnaast is ‘nationalisme’ een veel gebruikte term wanneer er over de vorming van naties en staten gesproken wordt. Nationale identiteit speelt een grote rol binnen naties is vooralsnog een belangrijke bron van verdeeldheid en politieke spanningen zowel binnen de grenzen van staten als tussen staten.
In dit essay verhelder ik deze termen door hun betekenis uiteen te zetten en toelichten hoe de staatsvorming in Europa heeft plaatsgevonden. Een belangrijk aspect zijn daarbij de grenzen. Een grens op een kaart is slechts een lijn tussen twee staten, maar de fysieke grens tussen twee staten is meer dan een tweedimensionale lijn. Het is driedimensionaal gegeven, een symptoom en een resultaat van de dialectiek tussen verschillende stromen en de blijvende macht van de lokale identiteiten.
De scheiding tussen twee staten, die tijdens de achttiende en de eerste helft van de negentiende eeuw aanvankelijk min of meer genegeerd en afgetast werd, is tot halverwege de twintigste eeuw sterker geworden. En lijkt nu weer door het ontstaan van de globale stad aan kracht te verliezen.
Maar dat is allerminst het geval. De behoefte aan een eigen (nationale) identiteit, en daarmee gepaard gaande fysieke en virtuele grenzen, is alleen maar sterker geworden.
Architectuurverhalen 